مقدمه
افکار عمومی همواره عاملی کلیدی در شکلدهی به سیاست و روندهای سیاسی بوده است. این نقش و جایگاه در بزنگاهها و نقاط عطف تاریخی و بسیج تهدیدات چندلایه علیه موجودیت و بقای نظامهای سیاسی و ملتدولت برجستهتر میشود. در جریان اغتشاشات ۱۴۰۴ بهموازات تجمعات سازماندهی شده توسط سلطنتطلبان در کشورهای اروپایی، آمریکا و حتی کشورهای منطقه، تجمعات همبستگی با ملت و دولت ایران در کشورهای مختلف برگزار گردید. تجمعات مذکور از این حیث که موجودیت و ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران را در هنگامه اغتشاشات مورد حمایت افکار عمومی منطقه قرار داد، اهمیتی در خور توجه داشت. چنین اهمیت و جایگاهی در شرایط قطعی اینترنت در ایران و فضاسازی یکسویه رسانههای جریان اصلی و معاند دوچندان شد.
گزارش حاضر تلاش دارد دلالتها و ظرفیتهای چنین تجمعاتی را مورد بررسی قرار دهد. در این راستا، به بررسی موردی حمایتهای مردمی از نظام در هند، پاکستان، ترکیه و عراق پرداخته و سپس دلالتهای این حمایتها واکاوی میگردد. نهایتاً راهکارهایی برای تثبیت و گسترش حمایتهای افکار عمومی منطقه و جهان از ایران ارائه میشود.
۱. مروری بر حمایتهای مردمی از ایران
در میان تجمعات همبستگی با دولت و ملت ایران، تجمعات در کشورهای هند، پاکستان، ترکیه و عراق از دامنه، نمود و تأثیرگذاری بیشتری برخوردار بودند. در این تجمعات بر حمایت از تمامیت ارضی، حاکمیت و نظام سیاسی ایران تأکید شد. در این راستا، افکار عمومی مواضع آشکاری علیه سیاستهای مداخلهجویانه آمریکا در امور داخلی ایران اتخاذ کردند. در ادامه به بررسی موردی این تجمعات میپردازیم.
۱-۱. حمایتهای مردمی از ایران در ترکیه
ادراک تهدیدآمیز از تحرکات رژیم صهیونیستی علاوه بر دولت و هیئت حاکمه، جامعه ترکیه را نیز در بر گرفته است. از این منظر، هزینههای بیثباتی در ایران، فراتر از مسائل امنیتی مرزی (مانند مهاجرت یا قاچاق مواد مخدر) هزینههای متعددی را بر ترکیه تحمیل میکند. بر مبنای چنین ادراکی، تظاهراتهای متعددی در شهرهای ترکیه در حمایت از مردم و دولت ایران برگزار گردید. در استانبول، تجمعکنندگان برای چندین روز متوالی با شعارهایی چون «مرگ بر پهلوی» و «مرگ بر منافق» در خیابانها حضور پیدا کردند. لازم به ذکر است که در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز تجمعات مختلفی در ترکیه در همبستگی با ملت ایران برگزار گردید. در ماههای اخیر نیز تجمعات متعددی در ترکیه با محوریت همبستگی با مردم غزه سازماندهی شده و فضای ضداسرائیلی در رسانهها و شبکههای اجتماعی این کشور شدت گرفته است.
۲-۱. حمایتهای مردمی از ایران در هند
تجمعات همبستگی در هند بر مناطق شیعهنشین از جمله سرینگر، پولواما، کارگیل و بودگام متمرکز بود. در کشمیر هند تجمعات بسیار پرشور بود. لداخ و اوتار پرادش شاهد افزایش همبستگی با ملت و دولت ایران بودند. در این تجمعات طیف متنوعی از شعارهای حمایتی از جمله «زنده باد ایران»، «زنده باد خامنهای» و «زنده باد سلیمانی» سر داده شد. در کنار تجمعات مردمی، نیروهای اجتماعی تأثیرگذار هند نیز در قالب مواضع و بیانیههای خود به حمایت از ملت و دولت ایران پرداختند. روحانیون برجسته شیعه در لکهنو خواستار لغو تحریمها، گفتگو و حمایت هند از تهران شدند. در اوتار پرادش نیز روحانیون شیعه و چهرههای برجسته، حمایت خود را از ایران اعلام کرده و نسبت به تشدید تنش در منطقه هشدار دادند (The Times of India, 16 Jan 2026).
۳-۱. حمایتهای مردمی از ایران در پاکستان
در پاکستان بهرغم آنکه تجمعات حمایتی به شهرهای شیعهنشین ازجمله پاراچنار و اسکردو متمرکز بود، اما در سایر مناطق بهویژه کشمیر و مزار شریف نیز تجمعات حمایتی برگزار شد. علاوهبراین، بسیاری از چهرههای سیاسی، مذهبی و گروههای مردمی با مراجعه به سفارت ایران در اسلامآباد، سرکنسولگری و خانههای فرهنگ ایران در کراچی، لاهور، کویته و راولپندی ضمن همبستگی با دولت و ملت ایران، اقدامات تروریستی مورد حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم کردند. در این ارتباط، انجمن شیعیان جامو و کشمیر بیانیههایی در محکومیت حملات منتشر کرد. شورای علمای شیعه پاکستان هم مواضع محکمی در حمایت از ایران اتخاذ کرد. شخصیتهای سیاسی اهل تسنن از جمله مولانا فضل الرحمان رئیس حزب جمعیت علمای اسلام، سراج الحق رهبر سابق جماعت اسلامی و برخی دیگر از گروههای مذهبی اهل تسنن حمایت خود را از ایران اعلام و تهدیدات آمریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم کردند (العالم، ۲۸ دی ۱۴۰۴). شخصیتهای پاکستانی از سطح حمایتهای نمادین فراتر رفته و خواستار حمایتهای علنی کشورهای اسلامی از ایران شدند. بهعنوان مثال، مولانا فضل الرحمان خواستار تقویت جبهه مشترک دفاعی و ایستادن جهان اسلام در کنار ایران شد.
۴-۱. حمایتهای مردمی از ایران در عراق
حمایتهای مردمی در عراق بر مناطق مرکزی و جنوبی این کشور متمرکز بود. تظاهراتهای حمایتی به شهرهای شیعه محدود نمانده و علاوه بر نجف، در شهرهای موصل و بغداد نیز تجمعات همبستگی برگزار شد. مهمترین تجمعات در مقابل سفارت ایران در بغداد و خیابان فلسطین در قلب بغداد انجام گرفت که هریک پیامهای نمادین خاصی را مخابره میکردند. در این تجمعات، علاوه بر مردم، گروههای مقاومت عراق نیز حضور پیدا کرده و با ملت و دولت ایران اعلام همبستگی کردند. علاوهبراین، «پیوند ناگسستنی دو ملت»، «تهدید ایران بهمثابه تهدیدی علیه ثبات منطقه و عراق» و «مخالفت صریح با استفاده از خاک عراق برای هرگونه اقدام خصمانه علیه ایران» مورد تأکید قرار گرفت. جنبش نجباء هرگونه تعرض به مقام معظم رهبری را بهمنزله آغاز جنگی بزرگ دانسته و دبیرکل کتائب حزبالله نیز مواضع صریحی را علیه ورود آمریکا به جنگ با ایران اتخاذ کرد. در خصوص مواضع گروههای مختلف عراقی در رابطه با اغتشاشات ایران، شرایط حساس کنونی عراق بهویژه تشکیل دولت بعدی و تعیین نخستوزیر در سایه فشارهای خارجی تأثیرگذار بوده است. جبهه ملی مستقل عراق متشکل از قبایل، عشایر، احزاب، شخصیتهای سیاسی مستقل نیز با صدور بیانیهای ضمن اعلام حمایت از جمهوری اسلامی ایران، اقدامات مداخلهجویانه ترامپ را محکوم کرد.
۲. دلالتهای حمایت افکار عمومی منطقه از ایران
حمایتهای افکار عمومی منطقه از ایران در هنگامه اغتشاشات دلالتهای مختلفی در ابعاد داخلی، منطقهای و بینالمللی دارد. برگزاری تجمعات حمایتی در کشورهای مختلف حاکی از وجود نوعی همدلی و همراهی ملل منطقه در قبال مسائل جاری در منطقه است که چنانچه در ادامه میآید، این امر حوزههای مختلف اجتماعی، سیاسی، امنیتی و حقوقی را تحت تأثیر قرار میدهد.
۱-۲. وجود زمینههای دولتی ـ اجتماعی برگزاری تظاهرات همبستگی: تجمعات همبستگی با ایران در دو مقطع جنگ ۱۲ روزه و همچنین اغتشاشات اخیر نشان داد که در کنار زمینههای اجتماعی، بسترهای لازم در سطوح حاکمیتی و دولتی برای این منظور وجود دارد. در ترکیه، علاوه بر اینکه دولت این کشور مانع از برگزاری تجمعات ضدایرانی در مقابل کنسولگری ایران در استانبول شد، مجوزهای لازم برای تظاهراتهای همبستگی به سرعت از سوی دولت صادر شد. در هند و پاکستان نیز با وجود گرایشات غربی حکومتها و همچنین فضاسازی رسانههای معاند فارسیزبان، تجمعات در مناطق مختلف این دو کشور برگزار شد.
۲-۲. ادراک تهدیدآمیز نسبت به سرریز بحران به کشورهای منطقه: اغلب کشورهای همسایه ایران با مسائل قومی و مذهبی مواجهاند. لذا بهموجب ادراکی کمابیش مشابه از سرریز بحران، فعال شدن گسلهای هویتی و قومی (آذریها، کردها، عربها، بلوچها و ترکمنها) و ناامنی در مرزهای ایران، تبعات عدیده منطقهای و بینالمللی خواهد داشت و کشورهای دارای شکافهای مشابه کانونهای اصلی بیثباتی و ناامنی احتمالی خواهند بود. بدین جهت، در ترکیه نگرانیهایی وجود دارد که «تغییر نظام» در ایران میتواند این کشور ۹۰ میلیون نفری دارای جمعیت چندقومیتی با دیدگاهها و آرمانهای متنوع را با چالش جدی مواجه کند. آنکارا به حضور حدود هشت میلیون کرد ایرانی در نزدیکی مرزهای مشترک بهعنوان تهدیدی بالفعل مینگرد. علاوهبراین، قدرتگیری احتمالی پژاک میتواند دستاوردهای دولت اردوغان در پرونده پکک را تحتالشعاع قرار دهد. معادلات کردی در ایران همچنین بر عراق و سوریه نیز تأثیرات خاص خود را خواهد داشت. کشوری مانند پاکستان نیز نمیتواند نسبت به تحولات در مناطق مرزی مشترک با ایران بیتفاوت باشد. هند نیز نسبت به گسترش بیثباتیها به چابهار حساسیت داشته است.
۳-۲. الگوسازی مداخله در امور داخلی کشورها: متعاقب حمایت علنی ترامپ از اغتشاشات در ایران و اذعان مقامات رسمی رژیم صهیونیستی به مداخله موساد، نگرانی جدی در میان کشورهای منطقه نسبت به احتمال تسری الگوی جدید مداخلهگری ایجاد شده است. در سطح عالیتری، اراده رژیم صهیونیستی و امارات متحده عربی به تجزیه کشورهای منطقه، نگرانی مذکور را تشدید کرده است. تلاش این بازیگران برای تعقیب چنین روندی در یمن، سومالی و سودان و همچنین ورود علنی رژیم صهیونیستی به فاز «تغییر رژیم» و «تجزیهطلبی» در ایران، هراس اغلب کشورهای منطقه را برانگیخته است.
۴-۲. نگاه به ایران بهعنوان سدی در برابر تجاوز رژیم صهیونیستی: حمایت آشکار رژیم صهیونیستی از سیاست «تغییر رژیم» در ایران دربردارنده نشانههای تهدیدآمیزی برای اغلب کشورهای منطقه است. پیشتر نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه این رژیم با تجاوزی آشکار به ایران، منطقه را وارد چرخه جنگ تمامعیار کرد. جمهوری اسلامی ایران در دو مقطع مذکور در برابر تجاوزگریها و مداخلات رژیم صهیونیستی ایستادگی و بر مواضع اصولی خود پافشاری کرد. تکریم این نقش و کنشگری در تجمعات اخیر ملل منطقه برجستگی داشته است. از این منظر، ملل و حتی برخی کشورهای منطقه به جمهوری اسلامی ایران بهعنوان سدی در برابر تجاوزگری رژیم صهیونیستی مینگرند.
۵-۲. عرصهای برای تقویت نفوذ منطقهای ایران: در شرایط تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای محدودسازی کنش راهبردی منطقهای ایران، حمایت افکار عمومی از مقاومت میتواند نوعی نفوذ نرم را برای ایران و محور مقاومت ایجاد کند. در جریان تجمعات همبستگی در ترکیه، تصاویر شهدای مقاومت فلسطین، ایران و لبنان بههمراه پرچمهای ایران و حزبالله برافراشته شد. در تجمعات عراق نیز بر حمایت از مردم مظلوم غزه و مقاومت لبنان در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی تأکید شد. در پاکستان و هند نیز ادامه راه شهدای مقاومت مورد تأکید قرار گرفت.
۶-۲. ایجاد موج حمایت مردمی در برابر بسیج رسانهای غرب و ضدانقلاب: همزمان با تبدیل اعتراضات معیشتی در ایران به عملیاتهای تروریستی، اتاقهای فکر غربی و همچنین سلطنتطلبان به سازماندهی و برگزاری تجمعات ضدایرانی در شهرهای بزرگ جهان از استرالیا و اروپا گرفته تا آمریکا و کانادا مبادرت ورزیدند. در چنین شرایطی برگزاری تظاهرات حمایتی در کشورهای منطقه، فضای برسازیشده توسط دستگاه رسانهای غرب و ضدانقلاب را تغییر داده و افکار عمومی را نسبت به طرحهای پشتپرده آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تغییر مرزهای جغرافیایی، ژئوپلیتیک منطقه و آغاز جنگی فرسایشی و تمامعیار با هدایتگری رژیم صهیونیستی آگاه کردند.
۳. راهکارهای تثبیت و گسترش حمایت افکار عمومی منطقه و جهان از ایران
موج حمایتی شکلگرفته در میان کشورهای همسایه و جوامع اسلامی از قابلیت تثبیت و گسترش برخوردار است. در ادامه به برخی از مهمترین راهکارهای موجود در این زمینه پرداخته میشود.
۱-۳. سازماندهی تجمعات (تقویت کیفی): بسیج و سازماندهی در روند شکلگیری تجمعات حمایتی یا اعتراضی نقش محوری دارد. علاوه بر سفارتخانهها و کنسولگریهای ایران، باید سایر نهادهای فرهنگی از جمله سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و جامعه المصطفی نیز در این زمینه فعال شده و مقوله بسیار مهم بسیج و سازماندهی تجمعات را در قالب الگوی هماهنگ همکاری بینسازمانی دنبال کنند. در چنین شرایطی زمینههای لازم برای بهبود کیفیت برگزاری تجمعات فراهم شده و از این طریق میتوان الگوی موفق شکلگرفته را به سایر کشورها نیز گسترش داد. این نهادها باید در همراهی با نهادهای مختلف فرهنگی در سایر کشورها عمل کنند. در یکی از نمونهها، تجمعات در منطقه کارگیل هند توسط بنیاد یادبود امام خمینی (ره) سازماندهی شد. برگزاری تجمعات پس از نمازهای جمعه میتواند جنبه وحدتبخش و منجسم تجمعات حمایتی را ارتقا دهد. در مناطق مختلف هند و پاکستان تجمعات میتواند با محوریت همبستگی با آیتالله خامنهای، سازماندهی شود.
۲-۳. گسترش سطح حمایتها به سطح منطقه (ارتقای کمی): تجمعات همبستگی در چهار کشور عراق، ترکیه، پاکستان و هند از قابلیت گسترش به سایر کشورها برخوردار است. ابزارهای نفوذ جامعه المصطفی و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در قاره آفریقا و همچنین کشورهای اسلامی میتوانند در مسیر گسترش این تجمعات به اقصی نقاط جهان مورد استفاده قرار گیرند. در مالزی، شورای مشورتی سازمانهای اسلامی با صدور بیانیهای از مواضع رهبری انقلاب حمایت کرد. در این زمینه، نمایندگیهای دیپلماتیک و فرهنگی ایران در کشورهای اسلامی باید نسبت به برگزاری و سازماندهی تظاهرات حمایتی (البته در چهارچوب قوانین خاص کشورها و همسو با مقتضیات فرهنگی آن کشور) اهتمام داشته باشند. کارزار حمایت از ایران در برزیل که به گردهمایی در خیابان معروف پائولیستا منجر شد و در آن احزاب چپ، جنبشهای اجتماعی، و گروههای عدالتخواه حضور پررنگی داشتند، از ظرفیتهای بالقوه در این زمینه حکایت دارد.
۳-۳. لزوم فعالسازی نقش مکمل علمای اسلامی: علمای دینی و مذهبی در هریک از کشورهای اسلامی میتوانند نقش کلیدی در گسترش کمی و کیفی تجمعات داشته باشند. این علما میتوانند از نفوذ نرم خود بر اذهان و قلوب عامه مردم یا دستکم جامعه پیروان خود برای انسجامبخشی به تجمعات استفاده کنند. علمای اسلامی در کشورهای مختلف همواره بر محورهایی چون نفی مداخله خارجی و تحمیل جنگ بر ملل اسلامی اتفاقنظر داشتهاند و با عنایت به تجاوز آشکار به ایران در جنگ ۱۲ روزه و همچنین مداخله آمریکا و رژیم صهیونیستی در امور داخلی ایران باید از شرایط فراهمشده به نحو بهینهتری استفاده شود. بیانیه بیش از ۱۰۰ نفر از علما و نخبگان جهان اسلام در حمایت از جمهوری اسلامی ایران و رهبر معظم انقلاب نشانگر وجود ظرفیتهای عمده در این زمینه بود.
۳-۴. تصویرگری و روایتسازی: شبکههای اجتماعی از طریق برسازی و دستکاری تصویر نهایی میتوانند نقش حامی و پشتیبان تجمعات را داشته باشند. این تصویرسازی و روایتسازی باید به گونهای باشد که تجمعات را از سطح رسانههای بومی و محلی خارج ساخته و به طیف متنوعی از مخاطبان در مقیاس جهانی عرضه کند. روایتسازی باید در سه مقطع قبل، حین و بعد از تجمعات حمایتی در بستر شبکههای اجتماعی انجام گیرد. هتک حرمت به مساجد و قرآن میتواند تصویر برساخته شده را عمق بیشتری داده و روایتی بیدارکننده و هشداردهنده به مخاطبان در کشورهای منطقه و مسلمانان در سراسر جهان عرضه کند. با توجه به چنین اهمیت و جایگاهی، لازم است تمهیداتی در زمینه تصویرسازی و روایتسازی در شرایط قطع اینترنت و شبکههای اجتماعی در ایران اتخاذ شود.
۵-۳. تبیین جنایتهای صورتگرفته توسط نمایندگان ایران در کشورهای منطقه: نمایندگان ایران در دو سطح سیاسی و فرهنگی باید نسبت به تبیین شرایط بهویژه اقدامات هنجارشکنانه اغتشاشگران متأثر از مداخله خارجی و مخاطرات آن برای منطقه در رسانههای محلی و سایر حوزههای اجتماعی مبادرت کنند. در این زمینه لازم است اقداماتی چون حمله به مساجد و آتش زدن و سوزاندن قرآن برای جامعه مسلمانان در کشورهای مختلف تبیین شود. مصاحبه حجتالاسلام والمسلمین حکیمالهی نماینده مقام معظم رهبری در هند با شبکه تلویزیونی اندیتیوی مبنی بر «مهندسی خارجی برای هرج و مرج» در ایران، نقش محوری در روایتسازی برای جامعه مسلمانان این کشور داشت (Jameel, 21 Jan 2026).
۶-۳. لزوم نگاه موسع به برگزاری تجمعات: با وجود گرایش به مقاومت در میان ملل منطقه، نباید برگزاری تجمعات حمایتی را به علایم و نشانگان محدود و محصور ساخت. تعداد زیادی از کشورهای عربی بهویژه در سطوح حاکمیتی، ادراکی تهدیدآمیز نسبت به محور مقاومت دارند و طبیعتاً مانع از برگزاری تجمعات مربوطه میشوند. در برخی از مناطق ازجمله کشورهای آمریکای لاتین میتوان تجمعات را حول محور مقابله با تجاوزگری آمریکا و رژیم صهیونیستی سازماندهی کرد. اظهارات علنی ترامپ و مقامات رسمی رژیم صهیونیستی مبنی بر مداخله در اغتشاشات ناقض اصول اولیه منشور ملل متحد و تعدی آشکار به موازین بنیادینی چون عدم مداخله بوده و لذا میتواند بستری مساعد برای تجمعات در تمامی کشورهای عضو ملل متحد باشد. اخیراً در ویشاکاپاتنام هند تظاهراتی علیه عملیات نظامی و مداخله آمریکا در امور ونزوئلا برگزار شد. واضح است که موارد فوق میتواند با نگاهی موسع به بهبود کمی و کیفی تجمعات کمک شایانی کند.
نتیجهگیری
برگزاری تجمعات همبستگی با دولت و ملت ایران بهنوعی به سرنوشت مشترک میان ملتها اشاره دارد و از این جهت میتواند علاوه بر بهبود و تقویت گفتمان جمهوری اسلامی ایران در شرایط حساس کنونی، ملاحظات طرف آمریکایی و همچنین دولتمردان و حکام منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. در شرایطی که دولت ترامپ پروژه ایزولهسازی و منزویسازی کامل ایران را دنبال میکند، برگزاری چنین تجمعاتی فضای یکجانبه کارزار فشار حداکثری را در قالب ترتیبات مردمنهاد و دستکاری افکار عمومی تا حدودی تعدیل خواهد کرد. با وجود اثرگذاری غیرقابل کتمان این تجمعات بر تغییر تصویر رسانهای جریان اصلی و حتی تغییر برخی خطاهای محاسباتی در خصوص آینده نظام سیاسی در ایران، باید بهبود کمی و کیفی چنین تجمعاتی در مقاطع بعدی در دستورکار نهادهای متولی و مسئول قرار گیرد.
منابع
العالم. (۲۸ دی ۱۴۰۴). حمایت مردم پاکستان از ملت ایران. قابل دسترسی در: https://fa.alalam.ir/news/7386473
Jameel, A. (21 Jan 2026). Iran Protests ‘Foreign-Engineered for Chaos’: Khamenei’s India Representative, NDTV. Available at: https://www.ndtv.com/world-news/iran-protests-foreign-engineered-for-chaos-ayatollah-ali-khameneis-india-representative-10806509
The Times of India. (16 Jan 2026). Pro-Iran rallies swell in Kargil as UP Shia clerics urge government to support Tehran, Available at: https://timesofindia.indiatimes.com/india/pro-iran-rallies-swell-in-kargil-as-up-shia-clerics-urge-government-to-support-tehran/articleshow/126552238.cms
